‘Mensen als ik hebben levenslang.’ Hoe Wim Tilburgs uit het dal kwam

Ongetwijfeld is Wim Tilburgs de bekendste persoon die zijn diabetes type 2 heeft omgekeerd van Nederland. Hoe hij tien jaar geleden zijn gezondheid wist te verbeteren is vaak verteld. Tilburgs was in een gevaarlijke fase beland met overgewicht, diabetes type 2, futloosheid en mentale klachten. Hij had ‘een zak met pillen’, zoals hij achteraf zei. Nadat hij het roer van de leefstijl drastisch omgooide vond hij de weg omhoog.

Om zijn ervaringen met meer mensen te delen richtte hij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn op, waarvan hij nog steeds voorzitter is. Daarnaast is hij een drijvende kracht achter GezondHelmond, initiatiefnemer van de online supportgroep Diabetes 2 Doorbreken (met inmiddels ruim drieduizend leden), en oprichter van de Leefstijl Community. Wim neemt deel aan adviescommissies van het ministerie van VWS en is een veelgevraagd spreker over leefstijl en gezondheid.

Gesteund door haar medisch/wetenschappelijke adviesraad ondersteunt Wim met Je Leefstijl Als Medicijn de ontwikkeling van de metabole gezondheid als een belangrijk focuspunt van de gezondheidsaanpak, onder meer met behulp van therapeutische koolhydraatbeperking. Het doel is een duurzame gezondheidsverbetering voor mensen met chronische aandoeningen. Zelf is Wim inmiddels tien jaar medicatievrij.

Ozempic overwogen

Toch ging het bepaald niet altijd makkelijk met Wims eigen gezondheidsaanpak. Er waren momenten dat het mis dreigde te gaan. Afgelopen voorjaar stond Wim voor de keuze: de leefstijl opnieuw stevig oppakken? Of toch maar weer aan de medicijnen? Wim: “Ik heb zelfs Ozempic overwogen.”

Een gezonde leefstijl duurzaam volhouden is misschien nog moeilijker dan de leefstijlverandering zelf. Het dagelijks leven zit vol uitdagingen en een terugval ligt altijd op de loer. Waarom ging het (bijna) mis met Wim Tilburgs en wat deed hij eraan? Een interview.

Wat ging er verkeerd?

Wim: “Heel geleidelijk liepen mijn waardes omhoog. Het is een trend die je vaak ziet. In onze diabetes 2-supportgroep heb ik software geïntegreerd waarmee gebruikers hun gezondheidsgegevens kunnen invoeren en de ontwikkelingen op de langere termijn bijhouden. Elke zaterdag voeren we de data in tijdens de activiteit Zaterdag Wegen En Meten, de ZWEM. Wat je vaak ziet is dat mensen nadat ze hun leefstijl hebben veranderd door bijvoorbeeld ketogeen te gaan eten en meer te bewegen, een scherpe verbetering van hun gezondheid zien. Lange tijd blijven hun waardes zoals gewicht, buikomvang en bloedglucoseniveau behoorlijk stabiel. Toch zie je steeds hetzelfde: de waardes lopen door de jaren heen geleidelijk op. Het gewicht en de glucose gaan omhoog. Zo ging het bij mij ook. De oplopende waardes zijn een sterk signaal dat het tijd wordt om in actie te komen.”

Hoe ‘ver’ was je teruggevallen?

“Mijn gewicht was teruggekropen naar 100 kilo. Nog steeds ver van de 120 kilo die ik woog voordat ik mijn leefstijl veranderde, maar toch. Mijn HbA1c, de gemiddelde bloedsuikerwaarde over de afgelopen maanden, was gestegen naar 55 mmol/mol. Een gezonde HbA1c-waarde is 42 mmol/mol. Al die tijd beschouwde ik mezelf als redelijk fit. Ik deed aan hardlopen, 100 kilo of niet. Maar intussen kropen de indicatoren langzaam op. Ik durfde mijn data voor de ZWEM nauwelijks nog door te geven.”

Was er een aanwijsbare oorzaak voor?

“Het lukte me te vaak niet om de discipline op te brengen. ’s Avonds ging ik spoken, dan liep ik door het huis te zoeken naar iets lekkers. Voor het bezoek haalden we koekjes in huis, maar ik vroeg mijn vrouw Saïda om ze achter slot en grendel in de kast op te bergen. Want als ik één koekje nam, at ik het hele pak leeg.”

Speelde stress ook een rol?

“Uiteraard speelt dat een rol. Ik zit lange uren achter de computer en geleidelijk neemt de behoefte om te snaaien toe. Met onze stichting vechten we tegen de bierkaai. Met de supportgroepen behalen we unieke resultaten, maar we krijgen vanuit de zorg weinig medewerking, eerder het tegendeel. Ik ben een optimist maar ik kan me tegelijkertijd flink opwinden. Dat is overigens maar goed ook want anders waren we misschien niet zo ver gekomen.”

Je weet dat het geen goed idee is om dat koekje te pakken. Toch doe je het. Hoe zit dat?

“Tja, ik denk dat er niemand is die rookt en denkt dat het gezond is. Je staat er op dat moment niet bij stil. Je denkt: fuck it, ik doe het gewoon. In de verslavingszorg noemen ze dat een HALT-moment. HALT staat voor hungry, angry, lonely en tired, het zijn de risicofactoren voor verslavingen. Op het moment dat je hongerig, boos, eenzaam of moe bent loop je meer risico om in de fout te gaan. En iedereen heeft zulke momenten soms.”

Beschouw je jezelf als een verslaafde?

“Absoluut. Ik ben suikerverslaafd. Niet iedereen die ongezond eet raakt verslaafd, net als niet iedereen die alcohol drinkt aan de dankt raakt. Maar ik ben in staat om zes Magnums achter elkaar op te eten. Er spelen ook biologische factoren mee, zo komt er steeds meer bewijs dat het als je eerder te zwaar bent geweest, steeds moeilijker voor je wordt. Vetcellen blijken een ‘geheugen’ te hebben. Ze geven nadat je bent afgeslankt hormonen af die je weer dikker maken. Wat natuurlijk niet helpt is dat we in een omgeving leven waarin ons de ongezonde voeding haast wordt opgedrongen. Zelfs bij de kassa van de bouwmarkt ligt snoep.”

Wanneer besloot je dat het anders moest en wat deed je toen?

“Op een bepaald moment toen ik bezig was met mijn gegevens voor de ZWEM en daar met andere deelnemers van de supportgroep over communiceerde, realiseerde ik me dat ik zo niet langer kon doorgaan. Als de waardes blijven oplopen komt er een moment dat ik écht weer aan de medicijnen moet. Het is onvermijdelijk. Dat was afgelopen april. Ik heb voor mezelf doelen gesteld waaronder het verlagen van mijn HbA1c tot onder de 50 binnen drie maanden. In de Leefstijl Community ben ik begonnen met een keto-dagboek. Zo creëerde ik een stok achter de deur.”

Hoe heb je je leefstijl veranderd?

“Ik ben weer begonnen met een ketogeen dieet. Wat betreft voeding was ik te gemakkelijk geworden. Ik dacht dat ik het wel kon redden met koolhydraatarm in een ‘losse’ aanpak. Maar als je eenmaal zo ziek bent geweest als ik, blijft dat riskant. Ik heb bovendien supplementen besteld waaronder berberine die normale triglyceride- en bloedsuikerniveaus ondersteunt, en MCT-creamer dat triglycerides die snel in ketonen worden omgezet bevat. Ik heb een keto-go-meter met ketonen- en glucosestrips in huis gehaald. Daarnaast heb ik mijn waardes behalve in de ZWEM ook in de Datadriven Fasting-app van Marty Kendall ingevoerd. Dat is een uitstekend hulpmiddel dat je leert om te wachten tot je suikers een bepaalde waarde hebben bereikt. Pas daarna ga je eten.”

Wat leverde dat op?

“Het resultaat kwam snel. Na drie dagen was ik in ketose. Na ongeveer een week was ik 2,5 kilo kwijt en was mijn nuchtere glucoseniveau met twintig procent gedaald. Mijn vrouw was naar haar familie gegaan en de koekjes lagen nog steeds in de kast. En ik had de sleutel. Maar de heftige suikerzucht was een stuk minder geworden. De koekjes liggen er nog steeds. In veertien dagen daalde mijn gemiddelde dagelijkse glucose met 1 mmol per dag. Doordat ik weer in ketose ben merk ik dat ik meer focus krijg, waardoor ik meer gedaan krijg op een dag. Met Je Leefstijl Als Medicijn hebben we de laatste jaren veel geschreven over de invloed van metabole disfunctie op het brein. Ik merk nu zelf weer welk verschil het maakt als je metabool gezond bent.”

‘Ik merk nu zelf weer welk verschil het maakt als je metabool gezond bent’

Waarom lukt het nu wel met jouw gezondheidswaardes? Wat maakt het verschil, denk je?

“Ik denk dat een cruciale stap is geweest dat ik mijn doelen en waardes in een keto-dagboek heb gedeeld. In onze diabetes 2-supportgroep spelen gezondheidsdata een belangrijke rol. Want sociale steun en data versterken elkaar. Als je gegevens bekend zijn heb je houvast wanneer je in de supportgroep elkaars voortgang bespreekt. We horen dat nu ook terug van de wetenschap. Onderzoekers van de Leidse Universiteit hebben de supportgroep bestudeerd, met opmerkelijke resultaten. Het gewicht, de buikomvang en de glucoseniveaus van de deelnemers verbeterden sterk. En belangrijk: ze bleven ook op langere termijn stabiel. Het onderzoek is ingediend bij The BMJ, een toonaangevend medisch tijdschrift. Hopelijk wordt het snel geaccepteerd.”

Wat zegt dat over de aanpak van chronische aandoeningen?

“Het is belangrijk om ons te realiseren dat we vrijwel geen oplossingen voor de langere termijn hebben. Bij de gecombineerde leefstijlinterventie worden bijvoorbeeld na twee jaar de resultaten gemeten. Maar uit onze data blijkt dat de problemen meestal pas later de kop opsteken. Ik denk dat we zullen schrikken als we de resultaten van leefstijlprogramma’s na vijf jaar onderzoeken. Een gezonde leefstijl volhouden is nu eenmaal erg lastig. Mensen zoals ik die met obesitas en diabetes type 2 hebben gekampt, hebben ‘levenslang’. We blijven de rest van ons leven gevoelig voor terugval. Daarom hebben we ook levenslang ondersteuning nodig. Sociale steun bijvoorbeeld in de vorm van een supportgroep of community lijkt de enige manier waarop dat op kostenefficiënte manier kan worden georganiseerd.”

“Want dat ik mijn gezonde leefstijl toch weer heb kunnen verbeteren, heb ik voor een belangrijk deel aan de steun en aanmoediging van anderen te danken. En de resultaten liegen er niet om. Binnen twee maanden is mijn HbA1c gedaald van 55 naar 44. Zo’n snelle daling is in de zorg ongekend. Afgelopen juni heb ik de Leudal Trail gedaan: bijna 23 kilometer hardlopen door de Limburgse natuur, met 173 hoogtemeters.”

“Toen ik finishte was ik een beetje emotioneel. Het was precies tien jaar nadat ik mijn diabetes had omgekeerd. Ik was al tien jaar medicatievrij, en het was me dit jaar opnieuw gelukt mezelf te overwinnen.”