Bloeddruk meten thuis: zo doe je het goed

Thuis meten geeft een veel beter beeld dan een enkele meting bij de huisarts. Je meet in je eigen omgeving, zonder de spanning van een doktersbezoek, en je kunt meerdere metingen over meerdere dagen doen. Maar dan moet je het wel goed doen. Verkeerde houding, een te kleine manchet of te weinig rust vooraf: het zijn fouten die je uitslag met tientallen punten kunnen vertekenen.

In dit artikel lees je stap voor stap hoe je thuis correct je bloeddruk meet. Op basis van de NHG-richtlijn en de nieuwste wetenschappelijke inzichten.

Leestijd: 8 minuten

Inhoudsopgave

Kernboodschappen

1. Thuis meten geeft een betrouwbaarder beeld dan een meting bij de huisarts.

2. Veelgemaakte fouten zoals een volle blaas of gekruiste benen kunnen je uitslag met tientallen punten vertekenen.

3. Gebruik altijd een goedgekeurde bovenarmeter. Polsmeters zijn onbetrouwbaar.

4. De juiste manchetmaat is heel belangrijk: een te kleine manchet geeft een veel te hoge uitslag.

5. Volg het 722-protocol: 7 dagen, 2 keer per dag, 2 metingen per keer.

6. Bij thuismeting geldt een andere grenswaarde: 135/85 mmHg of hoger is te hoog.

7. Rust 5 minuten in stilte voordat je meet. Niet praten, niet op je telefoon kijken.

1. Waarom meting bij de huisarts niet altijd klopt

Een bloeddrukmeting op het spreekuur lijkt betrouwbaar. Toch klopt die meting lang niet altijd. Onderzoek laat zien dat een meting bij de huisarts bijna de helft van de mensen met hoge bloeddruk mist ^[15]. Hoe kan dat?

Wittejashypertensie: verhoogd bij de arts, normaal thuis

Ben je gespannen bij de huisarts? Dan kan je bloeddruk hoger uitvallen dan normaal. Dit heet wittejashypertensie (letterlijk: “hoge bloeddruk door de witte jas”). Ongeveer een derde van de onbehandelde mensen met een verhoogde meting op het spreekuur blijkt thuis een normale bloeddruk te hebben ^[12]. Zij krijgen onterecht het etiket “hoge bloeddruk”.

Let op: wittejashypertensie is niet onschuldig. De kans op echte hoge bloeddruk is 2,5 keer zo groot. Regelmatig thuis meten blijft dus belangrijk.

Verborgen hoge bloeddruk: het stille gevaar

Het omgekeerde bestaat ook. Je bloeddruk is normaal bij de huisarts, maar thuis juist te hoog. Dit heet in medische termen “gemaskeerde hypertensie”, oftewel verborgen hoge bloeddruk. Naar schatting heeft 10 tot 17% van de totale bevolking hier last van ^[13]. Dat klinkt misschien weinig, maar de helft van alle mensen met hoge bloedddruk worden niet herkend op het spreekuur ^[15].

Verborgen hoge bloeddruk is gevaarlijk omdat het vaak niet wordt opgemerkt. De kans op hart- en vaatproblemen is bijna drie keer zo hoog als bij een normale bloeddruk. Alleen thuismetingen brengen dit aan het licht.

2. Veelgemaakte fouten bij bloeddruk meten

De manier waarop je meet, bepaalt hoe betrouwbaar je uitslag is. Onderzoekers vonden maar liefst 29 mogelijke oorzaken van meetfouten ^[5]. Die fouten lopen op van -24 tot +33 mmHg. Genoeg om het verschil te maken tussen een normale en een gevaarlijk hoge bloeddruk.

De grootste boosdoeners

Fouten stapelen zich op

Deze fouten staan niet op zichzelf. Stel je voor: je meet met een volle blaas, je benen over elkaar en een te kleine manchet. Dan kan de afwijking al snel tientallen mmHg bedragen. Onderzoek liet zien dat 1 op de 4 vrouwen met een normale bloeddruk een te hoge uitslag kreeg bij een volle blaas ^[3].

3. De juiste manchet en het juiste apparaat

Manchetmaat: belangrijker dan je denkt

Een verkeerde manchetmaat is een van de grootste oorzaken van meetfouten. Onderzoek toonde aan dat een manchet die twee maten te klein is, de bovendruk gemiddeld 19,5 mmHg te hoog meet ^[4]. Zelfs één maat te klein gaf al een afwijking van bijna 5 mmHg. Dat kan het verschil maken tussen een normale en een te hoge uitslag.

Meet je armomtrek halverwege je bovenarm en kies de juiste maat:

Waarom polsmeters onbetrouwbaar zijn

Thuisarts.nl (de patiëntensite van het NHG) is duidelijk: “Bloeddrukmeters die u om de pols doet, meten minder goed.” Onderzoek bevestigt dit. Bij 721 personen had 86% een meetfout van 5 mmHg of meer met een polsmeter ^[2]. Bij 63% was de fout zelfs 10 mmHg of meer. De oorzaak: het is moeilijk om een polsmeter precies op hartniveau te houden.

Kies een goedgekeurde bovenarmeter

Niet alle bloeddrukmeters zijn even betrouwbaar. Thuisarts.nl adviseert: “Dan heeft u een goede bloeddrukmeter nodig. Deze heeft een band die u om de bovenarm doet.” De NHG-richtlijn stelt daarnaast dat apparaten “goedgekeurd moeten zijn en regelmatig gekalibreerd, ten minste elke 12 maanden” ^[10]. Op de website stridebp.org vind je een overzicht van goedgekeurde apparaten.

Voorbeelden van goedgekeurde bovenarmmeters die in Nederland te koop zijn:

• Omron M3 Comfort (manchet 22-42 cm, ook goedgekeurd voor gebruik tijdens zwangerschap)

• Omron M6 Comfort (manchet 22-42 cm, extra geheugen en automatische middeling van 3 metingen)

• Microlife BP B3 AFIB (herkent ook boezemfibrilleren, aanbevolen door de Hartstichting)

• Withings BPM Connect (met app-koppeling via WiFi en Bluetooth)

Deze meters zijn te koop bij de apotheek, drogist of online. Let bij aanschaf op de juiste manchetmaat voor jouw arm.

4. Stap voor stap: de correcte meetprocedure

Zo meet je thuis je bloeddruk correct. Deze stappen zijn gebaseerd op de NHG-richtlijn en Thuisarts.nl, aangevuld met de richtlijnen van de European Society of Hypertension ^[8–10].

De NHG-richtlijn schrijft voor: “De patiënt dient eerst 5 minuten te zitten in een rustige omgeving. De juiste manchet moet worden gebruikt aan de arm waarvan bekend is dat die de hoogste waarde geeft en er dienen ten minste 2 metingen gedaan te worden met een tussenpoos van 1 tot 2 minuten.”

In de praktijk betekent dat:

1. Doe een half uur van tevoren rustig aan. Thuisarts.nl adviseert: geen zware inspanning, niet roken, geen koffie drinken en geen alcohol.

2. Ga naar het toilet. Een volle blaas kan je bovendruk flink verhogen ^[3].

3. Ga rechtop zitten in een stoel met rugsteun. Thuisarts.nl zegt: “op een hoge stoel, rechtop en met uw benen naast elkaar.”

4. Doe de manchet om je blote bovenarm. Niet over kleding heen.

5. Steun je arm op een tafel. Je arm moet op hartniveau zijn, niet op schoot.

6. Rust 5 minuten in stilte. Niet praten, niet op je telefoon kijken.

7. Neem de eerste meting aan je vaste meetarm.

8. Wacht 1 tot 2 minuten. Laat de manchet om.

9. Neem de tweede meting aan dezelfde arm.

10. Noteer beide waarden. Of gebruik een apparaat met geheugen.

Welke arm? De NHG-richtlijn zegt: gebruik de arm die de hoogste waarde geeft. Meet daarom de eerste keer aan beide armen. De arm met de hoogste waarde wordt je vaste meetarm.

Download hier het stappenplan

5. Het 722-protocol: waarom een week meten nodig is

Je bloeddruk schommelt gedurende de dag. Stress, slaap, eten en beweging hebben allemaal invloed. Eén enkele meting zegt daardoor weinig. Om een betrouwbaar beeld te krijgen, heb je meerdere metingen nodig op verschillende momenten.

Daarom beschrijft de NHG-richtlijn een vast meetschema. De richtlijn stelt: “Bij de geprotocolleerde thuismeting meet de patiënt een week lang, meestal ’s morgens voor het ontbijt en ’s avonds 2 uur na het eten, de bloeddruk met een automatische bloeddrukmeter (telkens tweemaal).” Dit schema staat internationaal bekend als het 722-protocol ^[6]:

• 7 opeenvolgende dagen meten (Thuisarts.nl noemt minimaal 5 dagen)

• 2 keer per dag (ochtend en avond)

• 2 metingen per keer (1 tot 2 minuten ertussen)

Zo krijg je in totaal 28 metingen. Dat levert een veel betrouwbaarder beeld op dan een paar losse metingen.

Ochtendmeting

• ’s Morgens voor het ontbijt

• Vóór medicatie-inname

• Na toiletbezoek

Avondmeting

• ’s Avonds, minimaal 2 uur na het eten

Gemiddelde berekenen

Laat de metingen van de eerste dag weg. Op de eerste dag ben je nog aan het wennen; die uitslagen zijn minder betrouwbaar. Bereken het gemiddelde van de overige metingen. Maak aparte gemiddelden voor ochtend en avond. Herhaal het protocol elke 2 tot 3 maanden.

6. Wanneer naar de huisarts?

Bij thuismeting gelden andere grenswaarden dan op het spreekuur. Thuis ben je meestal meer ontspannen. Daardoor valt je bloeddruk thuis iets lager uit. Thuisarts.nl zegt het zo: “Voor thuismeting is een gemiddelde bloeddruk van lager dan 135/85 goed.”

Bron: NHG-Standaard CVRM ^[10]; Thuisarts.nl; ESH-richtlijnen 2023 ^[8]

Ga naar je huisarts als:

• Je gemiddelde thuismeting 135/85 mmHg of hoger is.

• Er een verschil van meer dan 10 mmHg is tussen je linker- en rechterarm.

• Je twijfelt over je uitslagen.

De NHG-richtlijn adviseert: “Doe een 24-uurs meting (voorkeur) of een geprotocolleerde thuismeting om een witte-jas-hypertensie uit te sluiten.” De 24-uursmeting heeft de voorkeur omdat die ook de nachtelijke bloeddruk meet. De geprotocolleerde thuismeting is het goede alternatief. Je huisarts kan je hierbij begeleiden.

Correct bloeddruk meten thuis kost weinig moeite. Het geeft je een betrouwbaar beeld van je gezondheid. Dat helpt jou en je huisarts om samen de juiste keuzes te maken.

Veelgestelde vragen (FAQ)