Zeven vragen aan Maarten van Essen

Zonder de inzet van vrijwilligers kan Stichting Je Leefstijl Als Medicijn niet. Sinds 2024 is Maarten van Essen actief als innovatie- en strategieadviseur. Hij heeft als missie om de impact van de Stichting te vergroten. Zijn doel: zoveel mogelijk mensen ondersteunen in hun stap van patiënt naar ‘actiënt’ – iemand die zélf de regie neemt over gezondheid. Wat drijft Maarten en hoe kijkt hij naar de toekomst van leefstijlgeneeskunde? Zeven vragen aan Maarten van Essen.

Wie is Maarten van Essen?

“Ik ben 44 jaar, getrouwd en woon in Den Haag met mijn vrouw en onze drie kinderen van 7, 11 en 13 jaar. Sinds maart 2024 jaar ben ik betrokken bij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn, omdat ik geloof dat gezondheid een groot goed is – en dat je daar zélf verantwoordelijkheid voor moet nemen.
Ik heb biomedische wetenschappen gestudeerd, maar het laboratorium bleek niets voor mij. Te stil, te grauw, te weinig dynamiek. Daarom specialiseerde ik me in de businessvakken en rolde zo de farmaceutische industrie in. Daar werkte ik jarenlang met veel plezier en vervulde er marketing-, sales en strategische functies – altijd met als doel om waarde te creëren voor patiënten, zorgverleners én het bedrijf.
Toch bleef er altijd één vraag knagen: wat doen we aan preventie? Binnen de farmaceutische sector vond ik daar zelden gehoor voor. Terwijl preventie zoveel ziekte en leed kan voorkomen. Ik ben in 2021 voor mijzelf begonnen. Als zelfstandig adviseur hou ik me bezig met verandermanagement en innovaties in de zorg. Ik werk samen met artsen, patiënten en bedrijven om verbeteringen te bedenken, te testen en door te voeren.

Hoe ben je bij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn terechtgekomen?

“Vier jaar geleden kreeg ik zeurende pijn in mijn voet. Ik dacht aan een Marsfractuur, omdat ik veel sportte en me verder gezond voelde. Even ging het beter, maar na zes maanden kwam de pijn terug en had ik ook last van een dikke, opgezwollen voet. Toen mijn schoonzus opperde dat het misschien jicht was, wuifde ik het weg. Daar was ik toch te jong voor? Ook mijn huisarts dacht aanvankelijk aan jicht. Uiteindelijk bleek na onderzoek dat ik een verminderde nierfunctie heb, mogelijk veroorzaakt door IgA-nefropathie.
Door deze chronische aandoening gaat de nier steeds minder goed werken. Ik nam het uiterst serieus en besloot mijn leefstijl aan te pakken. Dankzij mijn achtergrond wist ik dat de ontstekingen omlaag moesten. Ik verdiepte me in voeding, las veel en had veel vragen.
Moest ik volledig zoutarm gaan eten? Was het verstandig om de inname van koolhydraten drastisch te beperken, moest ik misschien carnivoor gaan eten? Ik experimenteerde ook met vasten en begon met yoga. In die tijd was ik ook op zoek naar nieuwe opdrachten. Zo kwam ik via mijn netwerk in contact met de Stichting Je Leefstijl Als Medicijn. Ik was direct enthousiast en benaderde Wim Tilburgs dat ik graag een bijdrage wilde leveren. Niet lang daarna begon ik als vrijwilliger.”

Wat doe je bij Stichting Je Leefstijl Als Medicijn?

“Officieel ben ik innovatie- en strategieadviseur, maar in de praktijk doe ik wat nodig is. Ik onderzocht allereerst de bezoekersstatistieken op de website. Dat deed ik met Google Analytics – een programma waarmee je kunt zien hoeveel mensen je website bezoeken, waar ze vandaan komen en wat ze precies doen op je site. Ook keek ik kritisch naar de advertenties op Google. Hoe konden we die verder optimaliseren zodat ze meer mensen bereiken. Nu houd ik me vooral bezig met de ‘patiëntreis’. Hoe kunnen we mensen helpen om zich te ontwikkelen van patiënt naar ‘actiënt’ – iemand die zelf de regie neemt over zijn of haar gezondheid? De stichting biedt veel waardevolle informatie, tools en educatie op de website, maar voor veel mensen is het onoverzichtelijk. Ik help om deze patiëntreis duidelijker en toegankelijker te maken. We werken aan een logische route zodat mensen meteen de juiste steun en begeleiding vinden als ze op onze site terecht komen.”

Waarin ligt de waarde van supportgroepen?

“Supportgroepen zijn een onmisbaar onderdeel van de stichting. Ze bieden mensen steun en herkenning. Voor deelnemers is het de plek om ervaringen te delen. Het is één van de krachtigste vormen van ondersteuning die we hebben.”

Waarin ligt de waarde van Stichting Je Leefstijl Als Medicijn?

“Wat ik sterk vind, is dat de Stichting is ontstaan als burgerinitiatief. Er is niet gewacht op subsidies of goedkeuring van instanties. Oprichter Wim Tilburgs is gewoon begonnen met zijn eigen herstelverhaal – hij droeg de boodschap uit dat leefstijl het verschil kan maken voor mensen met een chronische aandoening. Dat raakte mensen, zij sloten zich aan en deelden hun eigen ervaringen. Geleidelijk haakten steeds meer wetenschappers en artsen aan. Zij onderbouwden de patiëntenverhalen met wetenschappelijke kennis. Wat ook bijzonder is: de Stichting is tegen de stroom in gegroeid. Aanvankelijk nam de reguliere zorg leefstijlgeneeskunde nauwelijks serieus. Door vol te houden, laten we zien dat een gezonde leefstijl ontzettend belangrijk is.”

Hoe zie jij de ontwikkeling van leefstijlgeneeskunde in de nabije toekomst?

“Ik hoop dat leefstijlgeneeskunde een volwaardige plek krijgt binnen het zorglandschap. Het zou een vast onderdeel van de reguliere zorg moeten zijn. Nu wordt ziekte nog vaak gezien als een aan/uit-knop: ben je ziek, dan val je in een apart hokje. Maar zo werkt het niet. Ik zie gezondheid als een S-curve, waarbij de horizontale as (x-as) de tijd weergeeft en de verticale as (y-as) je gezondheidstoestand. Gedurende je leven beweeg je continu over die curve. In sommige periodes leef je gezonder – zo eet je vaak gezonder in de zomer, beweeg je vaker en ben je meer buiten. In andere periodes, zoals in de donkere wintermaanden, eet je slechter, beweeg je minder en zit je vaker binnen. Je schuift langzaam richting de ‘ongezonde’ kant van de curve. Als je bovenin die curve komt – het punt waarop klachten serieus worden – ga je naar de huisarts. Maar met aanpassingen in je leefstijl kun je zelf weer naar de onderkant van de curve glijden, richting herstel en gezondheid. Gezond leven is dus zoeken naar een goede balans, die je zelf moet managen. Dat kan niemand anders voor je doen – ook de medische wereld niet.
Niet iedereen is actief bezig met zijn gezondheid, terwijl veel mensen daar wel baat bij zouden hebben. Juist die groep moeten we ook zien te bereiken. Dat gebeurt dankzij initiatieven als het Suikerhuis. Hier kunnen mensen laagdrempelig kennis maken met gezonde leefstijlkeuzes.”

Als jij minister van VWS was, welke maatregelen zou je nemen om de zorg te verbeteren?

“Ik zou meteen met de minister van Economische Zaken om tafel gaan. Want de manier waarop onze samenleving is ingericht, stimuleert ongezond gedrag. Gezond eten is duurder dan fastfood, beeldschermen zijn verslavend. De hele samenleving is ingericht op gemak. We worden letterlijk de verkeerde kant op geduwd. Dat klinkt misschien betuttelend, maar ons huidige systeem moedigt ongezond gedrag aan. Dat mòet anders: we moeten mensen juist aansporen om gezonde keuzes te maken. Dat vraagt om beleidsverandering.”

Maarten van Essen over het leefstijlroer

Dit zijn de gezondheidstips van Maarten van Essen op het gebied van de verschillende leefstijlpijlers.

• Voeding: Veel mensen denken dat ze een dieet niet volhouden. Ze zijn bang voor honger of een energiedip. Dat dacht ik ook, maar het valt mee. Als je eenmaal begint, merk je dat je lichaam zich aanpast. Geef het wat tijd. Maak het behapbaar door vooraf te bedenken wat je wél wilt blijven eten – dat maakt het volhouden makkelijker.

• Beweging: Je hoeft niet alleen maar te sporten. Ik ben fan van ‘non-exercisal fitness’: wandelen tijdens meetings, een sta-bureau gebruiken, de kinderen lopend naar school brengen. Zelf wandel ik elke ochtend – tien minuten heen, tien minuten terug. Dat zet meteen je systeem aan. Werk je op kantoor? Ga lopend vergaderen.

• Ontspanning: Voor mij zit ontspanning vaak in beweging. Ik hockey en train voor wedstrijden. Na een intensieve training merk ik dat ik me volledig kan ontspannen. Ook ademhalingstechnieken helpen me. Soms is een paar keer diep zuchten al genoeg om te ontstressen.

• Middelengebruik (alcohol, roken, drugs): Ga er bewust mee om. Af en toe iets gebruiken om te ontspannen is prima, maar maak er geen gewoonte van. Gebruik het alleen als er echt iets te vieren valt – dan mag je er ook van genieten.

• Verbinding & zingeving: Durf je spirituele kant te ontdekken. Gezond leven draait niet alleen om wat je eet, maar ook om waarom je gezond wílt leven. Voor mij zijn mijn geliefden een belangrijke drijfveer. Gezond blijven betekent ook: er kunnen zijn voor de mensen om je heen.

Tot slot?

Mensen zijn zélf verantwoordelijk voor hun gezondheid. Je kunt wachten tot iemand anders het voor je oplost, maar beter is: maak er werk van.