Gezond in de wijk: hoe Gouden Mannen sociaal isolement aanpakt

Het is dinsdagmiddag en de lokalen van Daadkr8, mannencentrum in Amsterdam Nieuw-West, beginnen zich te vullen. Telkens zwaait de voordeur open, mannen begroeten elkaar en lopen door naar de groepsruimtes. In drie lokalen gaan vanmiddag drie groepen Gouden Mannen, aanbeland in verschillende fases van hun Gouden Mannen-reis, samen aan het werk.

Enige kennis van het welzijnswerk helpt om je te realiseren waarom de aanwezigheid van de mannengroepen vandaag bijzonder is. De doelgroep van het Gouden Mannen-programma, mannen van boven de 40 jaar met (meestal) een migratieachtergrond, is door sociale programma’s doorgaans moeilijk te bereiken. Terwijl het juist een groep is met veel sociale- en gezondheidsproblemen. Dat hier vandaag in Nieuw-West een leergang wordt georganiseerd voor ruim 60 mannen uit deze doelgroep, mag uniek worden genoemd.

Net als Je Leefstijl Als Medicijn gebruikt Gouden Mannen de supportgroep als middel om, onder meer, mensen tot een betere gezondheid aan te zetten. Portret van een bijzonder buurtprogramma.

Opeenstapeling van problemen

Als sociaal werker die zich bezighield met projecten onder meer op het gebied van re-integratie en het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in Amsterdam-West, viel Magdy Khalil iets op, vertelt hij. Magdy is initiatiefnemer en directeur van Gouden Mannen. “Wat we vaak zagen was dat vrouwen uit de doelgroep goed aan onze programma’s meededen. Maar mannen vonden vaak moeilijk aansluiting.” Vooral mannen van boven de 40 jaar met een niet-westerse achtergrond en een verminderde sociale weerbaarheid waren moeilijk te bereiken.

Magdy: “We merkten ook wat anders, namelijk dat áls we deze mensen extra aandacht konden geven, hun eigenwaarde snel verbeterde. De twinkeling in de ogen keerde terug.”

Mannen uit de genoemde groep hebben vaak te maken met een opeenstapeling van problemen. Wanneer ze bijvoorbeeld hun werk kwijtraken is het door hun matige taalbeheersing moeilijk om iets nieuws te vinden. Ze kunnen vervreemd raken van hun omgeving en gezin, en schamen zich vaak om hulp te zoeken. Het zelfvertrouwen is laag de mannen krijgen regelmatig te maken met uiteenlopende gezondheidsklachten zoals diabetes type 2 en hart- en vaatziektes. In wijken zoals hier in Nieuw West leven de mensen vaak gemiddeld 7 jaar korter dan gemiddeld.

Magdy: “Je ziet de mannen soms als een hoopje mens bij ons binnenkomen.”

Aanvankelijk had Magdy voor Stichting Kantara Brug in Amsterdam een tienweekse training voor deze doelgroep ontwikkeld. Magdy: “Daarin zag je de mannen opleven. Maar het programma was snel afgelopen en daarna liepen ze weer met de ziel onder de arm.” Om echt een ommekeer te bereiken moeten de mannen langduriger worden begeleid, realiseerde Magdy zich. Met partners en steun van het Oranje Fonds ontwikkelde hij het zestig weken durende Gouden Mannen-programma. Het wordt inmiddels aangeboden in de meeste Amsterdamse stadsdelen en in de gemeente Utrecht. Met andere locaties is Gouden Mannen in gesprek.

Supportgroep

Zelfvertrouwen, zelfredzaamheid en het aanleren van concrete vaardigheden zijn belangrijke focuspunten van het programma. Elke dinsdag zitten de mannen een middag bij elkaar. Daarnaast zien ze elkaar tijdens andere activiteiten zoals gezamenlijke excursies of samen wandelen in het park. De mannen vormen een supportgroep die tijdens het hele programma bij elkaar blijft, zodat ze zich ook aan elkaar kunnen optrekken.

Met Gouden Mannen kreeg Glen Kanavan er weer plezier in. Bekijk de video

In drie fases wordt aan verschillende thema’s gewerkt. Concrete trainingsstof zoals communicatie- en sociale vaardigheden krijgen bijvoorbeeld tijdens de eerste 20 weken een belangrijke nadruk, vertelt Mohamed el Hassani, coördinator van het Gouden Mannen-programma in Nieuw-West. Mohamed: “Als de mannen met het programma beginnen is het belangrijk dat ze weer verbinding maken met zichzelf. Ze vinden bij ons een veilige plek waar je je niet hoeft te schamen om hulp te vragen. Veel communicatievaardigheden zijn weggezakt. Ons eerste doel is om de mannen weer in hun kracht te zetten.”

Trainer Dwight Arduin begeleidt het programma tijdens de tweede fase, waarin onder meer aan assertiviteit wordt gewerkt. Dwight: “Als het zelfvertrouwen laag is, is iemand vatbaarder voor groepsdruk. Dat kan er bijvoorbeeld toe leiden dat mannen zich groepsgewijs afkeren van de Nederlandse maatschappij. Mensen met een negatief zelfbeeld kunnen soms ook geneigd zijn om hun problemen op hun omgeving af te reageren. Met onder meer rollenspellen kan de mannen worden aangeleerd om beter hun grenzen aan te geven en steviger in de schoenen te staan.” De trainingen worden aangevuld met concrete oefenstof zoals voor het versterken van de digitale vaardigheden.

Levensboom

Tijdens de derde fase van het Gouden Mannen-programma worden de mannen op hun toekomst ná het programma voorbereid. “Wij gebruiken storytelling zodat de mannen beter in contact komen met hun vaardigheden en mogelijkheden”, zegt Zainab Makhlouf, die deze fase in Nieuw-West begeleidt. Ze laat de mannen in haar groep een ‘levensboom’ tekenen, waarbij de takken en vruchten staan voor hun wensen en ambities. Zainab: “Vooral belangrijk is dat de mannen weer leren om in zichzelf te geloven.”

Een belangrijk doel is ook dat de mannen leren om zich op sociaal gebied meer in te schakelen. Tijdens het programma worden de groepen erop uitgestuurd om zelf hun eigen excursies te organiseren. Vaak blijven deelnemers na het programma ‘hangen’ als vrijwilliger bij een van de welzijnsorganisaties waarmee wordt samengewerkt. Vanuit Gouden Mannen is ook het initiatief Gouden Karren ontstaan, waarmee buurtvervoer wordt aangeboden aan buurtbewoners die slecht ter been zijn, en waarbij voormalige Gouden Mannen-deelnemers chauffeur zijn.

Zinvoller leven

Tijdens elke fase van het programma wordt de voortgang bijgehouden met behulp van Positieve Gezondheid-metingen. De deelnemers geven aan hoe het met hun fitheid een weerbaarheid gesteld is. Magdy Khalil: “Op grond van de metingen is te zien dat de deelnemers aan het programma zich geleidelijk beter voelen. De kwaliteit van hun nachtrust gaat erop vooruit en ze ervaren hun leven als zinvoller.”

In 2024 is het Gouden Mannen-programma door Movisie erkend als Goed Onderbouwd en opgenomen in de databank voor effectieve sociale interventies. Er zijn inmiddels meer dan 1.000 mannen met het programma bereikt.

Magdy: “Eenzaamheid is een belangrijk gezondheidsrisico. We krijgen soms mannen binnen die niet goed meer kunnen praten, omdat ze dat verleerd zijn. Vaak hebben de mannen last van depressies. Ze hebben totaal geen grip op hun gezondheidsklachten. Met het programma willen we dat ze op elk gebied, ook wat betreft hun gezondheid, leren om de regie weer in handen te nemen.”