“Er is hoop na een schokkende diagnose” – Jolien is haar MS al 23 jaar de baas

In 2002 kreeg Jolien last van een slapende linkerhand, die twee weken aanhield. Het was soms zo erg dat ze hem moest masseren om er leven in te krijgen. Jolien kampte met meer vage klachten: ze was vaker moe en zag soms dubbel. Op een avond, toen ze voor haar kinderen spaghetti opschepte, voelde ze een vreemde tinteling over haar ruggengraat gaan. “Het deed geen pijn, het was haast aangenaam, maar het was een bizarre gewaarwording.”

Pas tijdens het doopfeest van een neefje drong het tot Jolien door dat er iets goed mis was. “Toen ik met de familie ging wandelen, voelden mijn benen zò zwaar aan. Het was alsof ik door diep water moest waden.”

Haar nare voorgevoel bleek te kloppen: na verschillende onderzoeken in het ziekenhuis, waaronder een MRI, werd MS vastgesteld. “Ik was bang. Heel bang,” herinnert Jolien zich. “Ik zag mezelf al in een rolstoel zitten. Dat kon ik niet accepteren. Mijn kinderen waren tieners, ze hadden mij nodig. Daarnaast had ik zelf nog zoveel plannen en ambities.”

Aan de neuroloog vroeg Jolien of ze zelf iets kon doen. Een speciaal dieet misschien? “De arts haalde zijn schouders op en zei dat gezond eten geen kwaad kon, maar dat ik niet moest overdrijven. Hij benadrukte dat MS chronisch, ongeneeslijk en onvoorspelbaar is. Met enig geluk bleef ik enige jaren stabiel, maar achteruitgang was uiteindelijk onafwendbaar.”

Vastbesloten om beter te worden

Inmiddels is Jolien 61 jaar en blikt ze terug op die angstige periode. Ondanks de schokkende prognose kwam ze nooit in een rolstoel terecht. Haar gezondheid verslechterde niet. Hoewel haar arts er niet in geloofde, wist ze haar slopende ziekte te stoppen met een zelf samengesteld dieet. “Ik heb mijn leven terug”, vertelt een gezond ogende Jolien vanuit haar werkkamer. “Ik kan dánsen, ik lééf voluit en ben al vele jaren klachtenvrij.”

De in Breda geboren Jolien verhuisde als kind naar Vlaanderen en woont tegenwoordig met haar man in Antwerpen. Jarenlang werkte ze als journalist voor diverse Nederlandse en Vlaamse tijdschriften, sinds haar veertigste schrijft ze voornamelijk romans en kinderboeken.

In haar recent verschenen boek OerFood vertelt Jolien hoe ze haar leefstijl 23 jaar geleden aanpaste en MS onder controle kreeg. Jolien: “Ik ging niet meer terug naar het ziekenhuis. De medische behandelingen die er waren, kenden zware bijwerkingen en stonden in de kinderschoenen.” In plaats daarvan koos ze voor een eigen aanpak. “Ik was vastbesloten beter te worden’, zo schrijft ze in de inleiding van het boek. “Hòe ik dat zou doen, was me nog niet duidelijk, maar ik was bereid te leren, te onderzoeken, alles in twijfel te trekken en alle noodzakelijke stappen te zetten.”

Grote opluchting

Haar zoektocht begon in een Engelstalige boekwinkel in Amsterdam. Daar vond ze Managing Multiple Sclerosis Naturallyvan Judy Graham, een journalist met MS die haar ziekte overwon door haar eetpatroon aan te passen. “Ik volgde Judy’s voorbeeld door gluten en zuivel te mijden en meer kleurrijke groenten en fruit te eten. Ook stopte ik met alcohol. Binnen enkele dagen merkte ik al dat de pijnscheuten minder intens werden. Het verdoofde gevoel in mijn handen en benen verdween soms een paar uur. Dit werkt écht, dacht ik opgelucht. Ik kàn mijn aandoening overwinnen.”

Met deze voedingsaanpassingen ging het lang goed. Jolien kon haar journalistieke werkzaamheden voortzetten, ging regelmatig voor reportages naar het buitenland. Ze leidde een normaal leven. Maar na acht jaar keerden de symptomen terug. “Ik kreeg nu ook last als ik glutenvrije granen, tofu en sojamelk at. Ik werd duizelig en verloor gevoel in armen en benen. Daarnaast verdroeg ik zaden, paddenstoelen, peulvruchten en nachtschadegroenten niet langer.” Jolien schrapte steeds meer producten. “Het waren donkere dagen. Ik werd wanhopig: zou er een dag komen dat ik helemaal niets meer kon eten?”

Vuurspuwende draak

Toch gaf ze niet op. Ze ontdekte dat de verdere versobering effect had. De MS-klachten verdwenen en bléven ook weg. Jolien realiseerde zich gaandeweg dat haar eetpatroon sterk lijkt op dat van de jager-verzamelaars van voor de landbouwrevolutie, zo’n 40.000 jaar geleden. Zij leefden van vlees, vis, dierlijke vetten, wat groenten en bessen. Door te eten als een oermens houdt ze haar ziekte onder controle en hoeft ze geen medicijnen te slikken. “Ik vergelijk de ziekte met een vuurspuwende draak. Door de juiste voeding te kiezen, heb ik het beest in slaap gesust en kan ik eromheen dansen. Ik weet dat hij meteen zou ontwaken als ik mijn dieet zou verwaarlozen.”

Jolien benadrukt hoe moeilijk en intensief haar zoektocht was. “Er waren nog geen inspirerende voorbeelden zoals dr Terry Wahls, de Amerikaanse arts die haar MS wist om te keren met voeding toen ze al afhankelijk was van een elektrische rolstoel. In 2014 werd ze wereldberoemd met The Wahls Protocol, het boek waarin ze beschreef hoe ze dankzij een aangepast dieet weer kon wandelen en fietsen.”

Ook voedingsboeken zoals The Paleo Diet van Loran Cordain of The Autoimmune Protocol van Sarah Ballantyne waren er nog niet. “Ik moest zelf uitzoeken welke voedingsmiddelen hielpen en welke me ziek maakten,” legt ze uit. “Soms at ik dagenlang bijna niets omdat ik niet wist door welk voedsel ik klachten kreeg. Het was uitproberen, schrappen en opnieuw proberen. Ik hield in die tijd een eetdagboek bij om verbanden tussen voeding en symptomen te ontdekken.” Jolien ervaart hoe strikt ze zich aan haar dieet moet houden. “Als ik per ongeluk iets verkeerds eet, voel ik de MS-symptomen meteen opvlammen.”

Dankzij haar OerFood-dieet overwon Jolien niet alleen de MS-symptomen, ze voelt zich zelfs beter dan vóór de diagnose. “Ik heb meer energie, slaap goed en heb geen hoofdpijn meer. Soms denk ik: als ik geen MS had gekregen, had ik dit nooit ontdekt.”

Zwakke boeren, sterke jagers

Het herstelverhaal van Jolien klinkt bijna als een wonder, maar dat is het volgens haar niet. “We zijn pas granen, melkproducten en peulvruchten gaan eten na de landbouwrevolutie. Voor die tijd waren we honderdduizenden jaren jager-verzamelaars. Na die landbouwrevolutie ging het achteruit met de gezondheid van de mens. Als je de skeletten van de eerste boeren vergelijkt met die van jagers-verzamelaars, zie je dat verschil meteen. Die boeren waren ruim tien centimeter kleiner, hadden zwakke botten en slechte tanden. De jagers-verzamelaars waren juist groot, sterk en gezond.”

Tijdens haar zoektocht ontdekte Jolien dat ons DNA nog grotendeels overeenkomt met dat van onze voorouders uit de steentijd. “Ons lichaam heeft dezelfde biologische behoeften. Tegelijkertijd lijkt ons eetpatroon totaal niet meer op de het voedingspatroon van onze voorouders. De ultrabewerkte voeding in supermarkten maak ons ziek.” Net als historicus Yuval Harari noemt Jolien de landbouwrevolutie ‘de grootste zwendel uit de menselijke geschiedenis’. “Sinds we graan verbouwen, is onze gezondheid achteruit gehold.”

Jolien stelt dat consumenten massaal verkeerd worden geïnformeerd. Ze noemt de grote melkcampagnes als voorbeeld: “Na de Tweede Wereldoorlog steeg de melkproductie enorm, hetgeen leidde tot melkoverschotten. Dit was de reden om melk als dé sleutel tot gezondheid te promoten. Denk aan de slogan Melk De Witte Motor.” Met enige frustratie zegt ze: “Het idee dat melk ons sterke botten en tanden geeft, is geheel uit de lucht geplukt. In werkelijkheid is de meerderheid van de wereldbevolking lactose-intolerant. Voor de landbouwrevolutie dronken enkel baby’s melk van de moeder. Het is tijd dat voedingsadviezen gebaseerd worden op feiten, niet op wat bedrijven willen verkopen.”

Focus op perspectief

Dat Jolien pas nu een boek schreef over haar herstelverhaal, en dat onderbouwde met wetenschappelijke inzichten, heeft te maken met haar loopbaan. Als journalist ging ik vaak op reis; ik vreesde dat ik die opdrachten niet meer zou krijgen als ik over mijn MS zou vertellen.” Dat ligt nu anders. Ze is minder afhankelijk van freelance-klussen. Ook heeft ze nu genoeg zelfvertrouwen om haar verhaal te vertellen. “Ik voel het zelfs als een plicht om mijn ervaring en inzichten te delen.”

Met OerFood wil ze chronisch zieke mensen meegeven dat er hoop is na een schokkende diagnose. “Focus je niet op de vreselijke dingen die een ziekte met zich mee kan brengen, maar richt je op positieve perspectieven en probeer zelf regie te nemen”, is haar advies. “Handel als een automobilist die op een natte weg in een slip raakt. Iedereen die een slipcursus heeft gevolgd, weet dat je niet naar de muur of vangrail moet kijken waartegen je dreigt op te botsen, maar naar de uitweg.”

Verhalen delen is cruciaal

Jolien hoopt dat meer mensen de touwtjes in handen zullen nemen na een nare diagnose. “Je hoeft een medisch advies niet klakkeloos op te volgen. Je mag vragen stellen en naar alternatieven zoeken.”

Drie jaar geleden keerde Jolien terug naar het ziekenhuis, hopend dat haar herstelverhaal indruk zou maken op de professor bij wie ze destijds in behandeling was.. “In mijn dossier stond hoe ernstig mijn situatie destijds was. Dat ik met een andere leefstijl mijn ziekte stabiliseerde, moest toch indruk maken?” Dat viel tegen; de arts was nauwelijks geïnteresseerd. Heel pijnlijk, aldus Jolien. “Er is nog een lange weg te gaan voordat voeding als waardevolle therapie wordt gezien ook al is er wetenschappelijk bewijs en zijn er reeds duizenden patiënten die goede resultaten rapporteren.”

Toch ziet Jolien de toekomst met vertrouwen tegemoet. “In Amerika zetten sommige artsen het Wahls Protocol in bij de behandeling van chronische ziekten. Dat is een begin.” Tot het zover is, blijft het delen van verhalen cruciaal. “We moeten laten zien wat mogelijk is. Elke positieve ervaring draagt bij tot meer begrip over voeding bij chronische aandoeningen.”

OerFood – Eten als een jager-verzamelaar voor meer levenskracht en tegen overgewicht en chronische aandoeningen – Jolien Janzing (Borgerhoff & Lamberigts)